Οικογενειακό Δίκαιο-Διατροφή - Υπολογισμός της

Οικογενειακό Δίκαιο-Διατροφή - Υπολογισμός της

Καταρχάς ξεκινώντας αυτό το σημαντικό κεφάλαιο πρέπει να αναφέρω το εξής : Πρωτίστως δικαίωμα διατροφής έχει κάθε ανήλικο τέκνο κατά των υπόχρεων απο το νόμο γονέων του εφόσον βεβαίως και υπο την προυπόθεση ότι το ίδιο δεν έχει κάποια περιουσία ή εισοδήματα απο δωρεές, μισθώματα κ.λπ. και σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις εφόσον αυτό δεν μπορεί να βρει κάποια εργασία ανάλογη με την ηλικία και τις ικανότητες του και εφόσον και αν φυσικά το επιτρέπει η γενική και επαγγελματική του εκπαίδευση. Σημειωθείτω πως όπως προείπα η εξαιρετική περίπτωση για την υποχρέωση του ανηλίκου να εργαστεί για να εξασφαλίσει τη διατροφή του ξεκινάει από την ηλικία των 15 ετών. (τα δύο τελευταία είναι σπάνια). Φυσικά και στην δίκη διατροφής το ανήλικο, και εφόσον δεν έχει κριθεί με απόφαση δικαστηρίου ποιος γονέας θα ασκεί την επιμέλεια αυτού, εκπροσωπείται απο το γονέα με τον οποίο συζεί κάτω απο την ίδια στέγη, αφού ο νόμος ερμηνεύει το φαινόμενο αυτό ως ένα είδος προσωρινής επιμέλειας. 

Υπόχρεοι εκ του νόμου προς παροχή διατροφής στο ανήλικο- Οι γονείς του 

Το ανήλικο δικαιούται να ζητήσει τέτοιο ύψος διατροφής ανάλογα με τις ανάγκες του όπως αυτές προκύπτουν απο τις συνθήκες της ζωής του με σημαντικό στοιχείο επίσης τις ανάγκες εκπαίδευσής του. Δηλαδή με άλλα λόγια άλλη διατροφή θα ζητήσει ένα ανήλικο που είναι ικανός μαθητής με πολύ καλούς βαθμούς και που έχει ανάγκη από φροντιστήρια και άλλη διατροφή ένα ανήλικο που φοιτεί στο τεχνικό σχολείο και δεν θέλει το ίδιο να σπουδάσει όπως και άλλη διατροφή ένα τέκνο που κατοικεί στην Αθήνα και άλλη ένα τέκνο που κατοικεί σε μία μικρή κωμόπολη ή ένα μεγάλο χωριό.

Τί εννούμε όταν λέμε ανάγκες διατροφής τέκνου

Εννοούμε έξοδα για τροφή, στέγαση (στέγη, φωτισμό, θέρμανση), ένδυση, νοσήλεια, φάρμακα, ψυχαγωγία, ανάγκες επαγγελματικής εκπαίδευσης (ξένες γλώσσες, μαθήματα μουσικής, ζωγραφικής) αθλητικές δραστηριότητες όπως συμμετοχή του ανηλίκου σε αθλητικές ακαδημίες ποδοσφαίρου, μπάσκετ, κολύμπι), επίσης δαπάνες για επισκέψεις του ανηλίκου σε πολιτιστικούς χώρους όπως μουσεία, εκθέσεις κ.λ.π, δαπάνες για τις διακοπές του ανηλίκου.

Φυσικά και στην δίκη διατροφής το ανήλικο, και εφόσον δεν έχει κριθεί με απόφαση δικαστηρίου ποιος γονέας θα ασκεί την επιμέλεια αυτού, εκπροσωπείται απο το γονέα με τον οποίο συζεί κάτω απο την ίδια στέγη, αφού ο νόμος ερμηνεύει το φαινόμενο αυτό ως ένα είδος προσωρινής επιμέλειας. Το ανήλικο τέκνο που γεννήθηκε χωρίς γάμο των γονέων εκπροσωπείται πάντοτε απο τη μητέρα του.

Πως υπολογίζεται το ύψος της διατροφής που πρέπει να πληρώνει ο υπόχρεος γονέας
Το τέκνο δικαιούται τέτοιο ποσό διατροφής όπως αυτό προκύπτει από τις ανάγκες του που αναφέρθηκαν παραπάνω σε συνδυασμό με τις οικονομικές δυνάμεις των γονέων του, δηλαδή σε συνδυασμό με τα χρήματα που κερδίζει ο πατέρας του ή η μητέρα του ανάλογα από την εργασία τους ή άπο άλλες πηγές όπως ενοίκια, τόκους καταθέσεων κ.λ.π. Έτσι για να υπολογίζουμε τί διατροφή κατά μήνα δικαιούται να ζητήσει το ανήλικο κάνουμε τον εξής υπολογισμό. Προσθέτουμε τα χρήματα που κερδίζει ο κάθε γονέας από τη δουλειά του αν κερδίζει φυσικά και βγάζουμε ένα σύνολο. Δηλαδή για παράδειγμα ας υποθέσουμε ότι η μητέρα κερδίζει 700 ευρώ μηνιαίως και ο πατέρας κερδίζει 1.800 ευρώ μηνιαίως που μας κάνουν σύνολο 700 +1. 800 = 2.500 ευρώ. Και ας υποθέσουμε ότι το ανήλικο τέκνο έχει μηνιαίες ανάγκες (φροντιστήρια, διατροφή, ψυχαγωγία κ.λ.π) που φτάνουν τα 600 ευρώ. Τότε το ποσό που πρέπει να συνεισφέρει ο κάθε γονέας για να συμπληρωθεί το ποσό αυτό των 600 ευρώ υπολογίζεται αν διαιρέσουμε τις οικονομικές δυνάμεις (τα χρήματα που κερδίζει μηνιαία) του κάθε γονέα με το σύνολο των χρημάτων που κερδίζουν και οι δύο μαζί. Δηλαδή στο παράδειγμά μας για να βρούμε τί ποσό πρέπει να καταβάλει ο πατέρας για να συμπληρωθεί το ποσό των 600 ευρώ διαιρούμε το σύνολο των χρημάτων που κερδίζει μηνιαίως, δηλαδή 1800 ευρώ ΔΙΑ του συνόλου των χρημάτων που κερδίζουν και οι δύο γονείς μαζί, δηλαδή στο παράδειγμά μας ΔΙΑ 2.500 ευρώ (1800 ευρώ Χ 100 ΔΙΑ 2.500  (1800 ο πατέρας + 700 η μητέρα) = 72. Δηλαδή ο πατέρας πρέπει να συνεισφέρει 72% τοις εκατό για να συμπληρωθεί το ποσό των 600 ευρώ που απαιτείται για την διατροφή του ανηλίκου. Δηλαδή 600 ευρώ Χ 72% = 432 ευρώ. Δηλαδή ο πατέρας πρέπει σύμφωνα με το νόμο να καταβάλει μηνιαίως το ποσό των 432 ευρώ στο ανήλικο τέκνο του και η μητέρα του υπόλοιπο που είναι 600 ευρώ - 432 ευρώ = 168 ευρώ.Τώρα στην περίπτωση που αναφέρω που το ανήλικο παιδί μένει με την μητέρα του, αυτή φυσικά και δεν του δίνει τα 168 ευρώ αλλά ο νόμος στην περίπτωση αυτή αποτιμάει σε χρήμα τις υπηρεσίες που προσφέρει η μητέρα στο παιδί (φροντίδα, επιμέλεια) και έτσι λογίζεται ότι συμπληρώνεται το ποσό των 600 ευρώ που απαιτείται για διατραφεί ένα ανήλικο παιδί όπως αυτό στο παράδειγμά μας.

Σημαντικές πληροφορίες για τους γονείς που προβαίνουν σε αγωγές διατροφής για λογαριασμό των ανηλίκων τέκνων τους. 

1.            Στις οικονομικές δυνάμεις καθενός από τους γονείς του ανηλίκου λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο τα χρήματα που κερδίζει από την εργασία του, αλλά και κάποια ακίνητη περιουσία που ενδέχεται να "έχει στο όνομά του" που ναι μεν μπορεί να είναι απρόσοδη, αλλά ο νομοθέτης λέει ότι αρκεί αυτή η περιουσία να μπορεί να ρευστοποιηθεί, δηλαδή να πουληθεί, να εκμισθωθεί κ.λ.π.-

2.            Στην οικονομική κατάσταση του κάθε γονεά (προκειμένου να υπολογιστεί το ποσό που υποχρεούται να πληρώνει για διατροφή του ανηλίκου) λαμβάνεται υπόψη όχι απαραίτητα αυτά που ο κάθε γονέας κερδίζει αλλά και αυτά τα χρήματα που θα μπορούσε κάλλιστα να κερδίσει σύμφωνα με τις αντικειμενικές και οικογενειακές συνθήκες σε συνδυασμό με τις προσωπικές του δυνατότητες και προσόντα. Δηλαδή φυσικά και ο κάθε δικαστής με δυσκολία θα πιστέψει κάποιο πατέρα δικηγόρο με 25 χρόνια δικηγορίας ότι αποκερδαίνει σύμφωνα με τη φορολογική του δήλωση δέκα χιλιάδες ευρώ (10.000) το χρόνο, όπως και κάποια  35χρονη πτυχιούχο ΑΕΙ μητέρα με παιδί 15 ετών και με διαμέρισμα ανοίκιαστο της κυριότητάς της ότι αδυνατεί να εξεύρει οποιαδήποτε εργασία και πρέπει να επιλαμβάνεται συνεχώς της επιμέλειας του 15χρονου παιδιού της. Εδώ το δικαστήριο θα λάβει υπόψη τις δυνατότητές της σύμφωνα με το πτυχίο της, ότι δηλαδή θα μπορούσε λ.χ να βρει κάποια εργασία από την οποία να κερδίζει 500 ευρώ μηνιαίως και ότι φυσικά θα μπορούσε να βρει ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς ενοικιαστή για το ξενοίκιαστο διαμέρισμά της από το οποίο θα λαμβάνει 200 ευρώ π.χ το μήνα. Δηλαδή ότι η μητέρα αυτή θα μπορούσε κάλλιστα να έχει μηνιαία εισοδήματα της τάξης των 700 ευρώ και όχι ότι αυτή είναι άπορη και δεν έχει καθόλου μηνιαία έσοδα. Σε αυτόν τον τρόπο σκέψης θα πρέπει να μπει ο κάθε δικαστής προκειμένου να αποφευγούν παρελκυστικές τακτικές (που γίνονται εσκεμμένα) μερικών ασυνείδητων γονέων να εμφανίζουν μικρότερα του πραγματικού εισοδήματα και κάποιων "άεργων" που στηρίζονται αποκλειστικά στην φιλοτιμία του εν διαστάσει συζύγου τους.-

3.            Στις περισσότερες δίκες που πραγματοποιούνται για την καταβολή διατροφής σε ανήλικα τέκνα, για να μην πω σε όλες, εμφανίζεται ο υπόχρεος προς καταβολή διατροφής γονέας να παρουσιάζει στο μεσοδιάστημα έχει συνάψει ένα, δύο ακόμη και τρία δάνεια (στεγαστικό , καταναλωτικά κ.λ.π) τα οποία και είναι υποχρεωμένος να πληρώνει με μηνιαίες καταβολές, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα αυτός τελικά να λαμβάνει ,π.χ αν είναι μισθωτός, αντί για 1.500 ευρώ μηνιαίως, μετά από τις κρατήσεις για την αποπληρωμή των δανείων το ποσό των 600 ευρώ. Εδώ έρχεται η παρεμβολή του νομοθέτη την οποία ακολουθούν όλα δικαστήρια, σύμφωνα με την οποία, δεν αφαιρείται από τον υπολογισμό του εισόδηματος του υποχρέου γονέα το κεφάλαιο του δανείου που είναι υποχρεωμένος αυτός να πληρώνει αλλά μόνο οι ενσωματωμένοι στην μηνιαία δόση τόκοι, και το κεφάλαιο του δανείου που αυτός πληρώνει λαμβάνεται υπόψη ως επιπλέον βιοτική του ανάγκη. Δηλαδή στο παράδειγμά μας αν αυτός πληρώνει για τα τρία δάνεια μηνιαία δόση 900 ευρώ από τα οποία τα 700 ευρώ αποτελούν κεφάλαιο του δανείου και τα 200 ευρώ τους τόκους, του δανείου, τότε ο δικάζων δικαστής θα υπολογίζει ως μηνιαίο εισόδημα του υπόχρεου γονέα το ποσό των 1.300 ευρώ (δηλαδή 1.500 που λαμβάνει ως μηνιαίο μισθό - 200 ευρώ οι τόκοι των δανείων = 1.300) και δεν θα αφαιρέσει απο τον υπολογισμό του μηνιαίου εισόδηματος του και το κεφάλαιο των δανείων (δηλαδή τα 700 ευρώ στο παράδειγμά μας) που ο υπόχρεος καταβάλει κάθε μήνα στους δανειστές του, δηλαδή τις Τράπεζες. Δεν θα ΠΕΙμε άλλα λόγια ο δικαστής ότι ο υπόχρεος προς καταβολή διατροφής στα ανήλικα τέκνα γονέας  τελικά μετά τις καταβολές των δόσεων των δανείων λογίζεται ότι του μένουν μόνο 600 ευρώ από το οποίο ποσό πρέπει να υπολογιστεί η συνεισφορά του στην καταβολή της διατροφής των ανήλικων, αλλά ότι του μένουν 1.300 ευρώ, αφού μόνο τους τόκους που μηνιαίως λογίζεται ότι πληρώνει ο γονέας στα δάνεια θα υπολογίσει.-

4.            Όταν ο δικαστής καλείται να υπολογίσει τις οικονομικές δυνάμεις του κάθε γονέα προκειμένου να αποφασίσει για το ποσό που πρέπει να καταβάλει ο καθένας απο αυτούς  ως διατροφή στα τέκνα τους, πάντοτε υπολογίζει σε χρήμα και την προσωπική εργασία της μητέρας ή αντίστοιχα του πατέρα αν αυτός έχει την επιμέλεια των παιδιών, στο σπίτι και την απασχόλησή τους με την περιποίηση και την φροντίδα των παιδιών. Δηλαδή αν υποθέσουμε ότι η μητέρα λαμβάνει μισθό 700 ευρώ και μετά από υπολογισμούς του δικαστή αυτή πρέπει να συνεισφέρει με 250 ευρώ στην διατροφή των ανηλίκων τέκνων της και τα υπόλοιπα πρέπει να τα συνεισφέρει ο πατέρας, από τα 250 ευρώ θα αφαιρέσει π.χ 150 ευρώ που υπολογίζει με την προσωπική του κρίση ο δικαστής ότι αποτιμάται η φροντίδα της μητέρας στα παιδιά της και άρα τελικώς η προσφορά σε ρευστό χρήμα της μητέρας θα ανέρχεται τελικά στο ποσό των 100 ευρώ μηνιαίως, αφού 250 ευρώ - 150 ευρώ η αποτίμηση των φροντίδων της = 100 ευρώ.-

5.            Επειδή η αποτίμηση σε χρήμα των ιδιαίτερων φροντίδων του γονέα που έχει την επιμέλεια του τέκνου είναι δυσχερής, αφού έχει παρατηρηθεί πολλές φορές τα δικαστήρια να υπολογίζουν αστάθμιτα την τελευταία (αποτίμηση), καλό θα ήταν να λαμβάνεται υπόψη κατά την αποτίμηση των ιδιαίτερων φροντίδων τα ποσά που θα μπορούσε να "βάλει στην άκρη" ο γονέας εκείνος που έχει την επιμέλεια, αν δεν είχε την φροντίδα των ανηλίκων. Στην διατροφή συνυπολογίζεται και η οικία. 

6.            Αν ο ένας από τους δύο συζύγους έχει υποχρεωθεί με δικαστική απόφαση να πληρώνει διατροφή στον άλλο σύζυγο, τότε στην δίκη για την καταβολή διατροφής για τα ανήλικα τέκνα δεν μπορεί να επικαλεστεί ότι στο εισόδημα της συζύγου του πρέπει να υπολογιστεί και αυτό που τις καταβάλει αυτός για διατροφή της, αφού ο νόμος λογίζει ότι τα χρήματα αυτά τα καταβάλει ο σύζυγος για την κάλυψη των άμεσων αναγκών της δικαιούχου και δεν θεωρούνται εισόδημα.

7.            Ο Υπόχρεος προς καταβολή διατροφής γονεάς δεν μπορεί να προβάλει στο δικαστήριο τον ισχυρισμό ότι αν καταβάλει την αιτηθείσα διατροφή μπορεί να διακινδυνέψει η δική του διατροφή, γιατί ο γονέας έχει υποχρέωση απο το νόμο να διατρέφει το ανήλικο τέκνο του ακόμη και όταν κινδυνεύει και η δική του διατροφή.

8.            Είναι άκυρη οποιαδήποτε παραίτηση ανηλίκου για διατροφή στο μέλλον  τόσο ως προς το χρονικό διάστημα που θα πρέπει να καταβάλλεται όσο και ως προς το ύψος της. Είναι αδιάφορο αν αυτή η παραίτηση είναι ρητή ή σιωπηρή, αν γίνεται με αντάλλαγμα ή όχι. Μόνο παραίτηση από τις δόσεις διατροφής για το παρελθόν είναι ισχυρή.

Αντώνης Πράτας

Δικηγόρος

 Όθωνος 10, ΤΚ 42100, Τρίκαλα, Θεσσαλία,

         Τηλ. 6974-417556 και  24310-31081      

Κανονισμός ΕΚ 4/2009: Νέα ρύθμιση για τη διευκόλυνση είσπραξης παροχών διατροφής

Ο κανονισμός ΕΚ 4/2009 για τη διεθνή δικαιοδοσία, το εφαρμοστέο δίκαιο, την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων και τη συνεργασία σε θέματα υποχρεώσεων διατροφής, που θεσπίστηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2008 έχει πλέον υποχρεωτική και άμεση εφαρμογή στα κράτη μέλη από τις 18 Ιουνίου 2011.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, με τη σύμβαση της Χάγης του 2007 για τις υποχρεώσεις διατροφής συγκροτείται ένα σύστημα παγκόσμιας εμβέλειας για την είσπραξη της διατροφής που οφείλεται για ανηλίκους ή για άλλα συγγενικά πρόσωπα. Η ΕΕ προέβη στην υπογραφή της σύμβασης στις 6 Απριλίου 2011. Με τη σύμβαση δημιουργείται ένα κοινό νομικό πλαίσιο μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών, ούτως ώστε να μπορούν οι αρχές να συνεργάζονται για την αναγκαστική εκτέλεση των αξιώσεων διατροφής, και να μην έχουν πλέον τη δυνατότητα οι υπόχρεοι να αποφεύγουν τα βάρη που τους αναλογούν εγκαταλείποντας την ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβη στην έκδοση της εξής ανακοίνωσης:

“Σύμφωνα με νέες κανονιστικές ρυθμίσεις της ΕΕ που ισχύουν από την τρέχουσα εβδομάδα, τα παιδιά χωρισμένων γονέων σε ολόκληρη την ΕΕ θα τυγχάνουν ταχύτερων διαδικασιών καταβολής των παροχών διατροφής. Σε 16 εκατομμύρια υπολογίζεται ότι φθάνει ο αριθμός των μικτών ζευγαριών στην ΕΕ και σε 1 εκατομμύριο ο αριθμός των διαζυγίων κάθε χρόνο· βάσει αυτών των στοιχείων όλο και περισσότερες οικογένειες χρειάζεται να εισπράξουν επιδόματα διατροφής όταν ένας από τους δύο γονείς ζει σε άλλη χώρα και αρνείται να παράσχει χρηματοοικονομική βοήθεια. Οι νέες κανονιστικές ρυθμίσεις θεσπίζουν ένα σύστημα σε ολόκληρη την ΕΕ χάρη στο οποίο θα διευκολύνεται η είσπραξη των παροχών διατροφής, έτσι ώστε δεν θα είναι πλέον δυνατόν για τους απόντες γονείς να υπεκφεύγουν των υποχρεώσεών τους.

“Τα συμφέροντα των παιδιών πρέπει πάντοτε να προηγούνται. Οι κανονιστικές αυτές ρυθμίσεις παρέχουν εγγύηση ότι τα παιδιά θα τυγχάνουν χρηματοοικονομικής στήριξης ακόμα και όταν ένας από τους γονείς ζει μακριά τους, σε μια άλλη χώρα της ΕΕ”, δήλωσε η Αντιπρόεδρος κα Viviane Reding, επίτροπος της ΕΕ αρμόδια για θέματα δικαιοσύνης.

Επί του παρόντος, οι Ευρωπαίοι μπορεί να αντιμετωπίζουν προβλήματα στην προσπάθειά τους να εισπράξουν μη καταβληθείσες απαιτήσεις διατροφής τέκνων και άλλες μορφές παροχών διατροφής όταν κάποιος ευρίσκεται σε άλλη χώρα της ΕΕ, όπως στην περίπτωση διαζυγίου ζεύγους που ο ένας γονέας απομακρύνεται και ζει στην αλλοδαπή. Κάτι τέτοιο είναι δυνατό να έχει σημαντικές επιπτώσεις σε γονείς όσο και σε παιδιά, τόσο από οικονομική όσο και από ψυχολογική άποψη. Επί πλέον, συχνά χρειάζεται να καταβάλει τα επιδόματα ο δημόσιος φορέας για να καλύψει τις οικονομικές παραλείψεις των οφειλετών.

Οι νέες κανονιστικές ρυθμίσεις θα δώσουν τη δυνατότητα ουσιαστικής είσπραξης των απαιτήσεων διατροφής σε διασυνοριακές υποθέσεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις, μια απόφαση σχετικά με υποχρέωση καταβολής παροχών διατροφής που εκδίδεται σε μια χώρα της ΕΕ θα είναι εκτελεστή σε μια άλλη χωρίς να απαιτείται ιδιαίτερη διαδικασία. Έτσι θα επιταχύνονται οι διαδικασίες και θα προκύπτει οικονομία στους γονείς. Ο κανονισμός θεσπίζει επίσης κανονιστικές ρυθμίσεις ως προς τη συνεργασία των κεντρικών αρχών όσον αφορά την αρωγή για τις αιτήσεις διατροφής που υποβάλλονται μέσω αυτών.”

Διατροφή Συζύγου, Διατροφή Τέκνου

ΠΗΓΗ:  Διατροφή Συζύγου, Διατροφή Τέκνου

Διατροφή Συζύγου

Όταν εκλείπουν και τα δύο στοιχεία του γάμου, δηλαδή τόσο το εξωτερικό στοιχείο της συνοίκησης όσο το εσωτερικό (ψυχολογικό) στοιχείο της διαθέσεως για «κοινωνία βίου» ή όταν αίρεται μόνο το δεύτερο (βούληση), τότε σύμφωνα με τον νόμο οφείλεται διατροφή λόγω διασπάσεως της έγγαμης συμβίωσης. Η υποχρέωση αυτή διατροφής είναι απόρροια της γενικότερης υποχρέωση συμβολής στις οικογενειακές ανάγκες που υφίσταται κατά τη διάρκεια της εγγάμου συμβιώσεως και η οποία εκλείπει εκ των πραγμάτων με τη διάσπαση της οικογένειας και την έκλειψη των «οικογενειακών» αναγκών.

---

Οι προϋποθέσεις της υποχρέωσης διατροφής:

Α) Η ασθενέστερη οικονομική κατάσταση του δικαιούχου

Κατά τη διάρκεια της εγγάμου συμβιώσεως οι σύζυγοι συμβάλλουν ανάλογα με τις δυνάμεις τους, για να ανατιμετωπίσουν τις οικογενειακές ανάγκες. Επειδή μάλιστα το συνήθως συμβαίνον είναι οι σύζυγοι να έχουν ίσες διατροφικές ανάγκες αλλά άνισες οικονομικές δυνάμεις, ο ένας εκ των συζύγων συνεισφέρει στις οικογενειακές ανάγκες σε μεγαλύτερο ποσοστό, καλύπτοντας τόσο τη δική του διατροφή όσο και μέρος της διατροφής του συντρόφου του. Το ποσοστό λοιπόν αυτό της συνεισφοράς του ευπορότερου συζύγου είναι ακριβώς «η διατροφή που οφείλεται» στον ασθενέστερο σύζυγο σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία. Με άλλα λόγια η ασθενέστερη οικονομική κατάσταση του ενός συζύγου-δικαιούχου διατροφής συνιστά την πρώτη προϋπόθεση για τη γέννηση της υποχρέωσης διατροφής λόγω διακοπής της εγγάμου συμβιώσεως.

Ωστόσο για τη γέννηση της υποχρέωσης διατροφής σε καμία περίπτωση δεν απαιτείται ο ένας σύζυγος να είναι άπορος και ο άλλος εύπορος, αρκεί από τον συσχετισμό δυνάμεών τους να προκύπτει καθ’ όλη τη διάρκεια της συμβιώσεως η ασθενέστερη οικονομική κατάσταση ενός εκ των συζύγων.

Β) Η εύλογη αιτία της διατροφής 

Δεύτερη και τελευταία προϋπόθεση για τη γέννηση της υποχρέωσης διατροφής αποτελεί η εύλογη αιτία της διακοπής της συμβιώσεως από την πλευρά του δικαιούχου. Ως εύλογη αιτία θεωρείται οποιοδήποτε γεγονός ικανό να δικαιολογήσει τη διάσπαση της συμβίωσης, χωρίς να ενδιαφέρει ο τρόπος με τον οποίο επέρχεται αυτή η διάσπαση, αν δηλαδή πραγματοποιείται λ.χ. με εγκατάλειψη ή αποπομπή. Αδιάφορο είναι επίσης εάν η εύλογη αιτία είναι υπαίτιο ή ανυπαίτιο γεγονός.

---

Ο τρόπος και ο χρόνος καταβολής της διατροφής

Για ευνόητους λόγους η διατροφή μετά τη διακοπή της εγγάμου συμβιώσεως καταβάλλεται σε χρήμα  και μάλιστα προκαταβάλλεται κάθε μήνα (ΑΚ 1391 § 1).

---

---

Διατροφή Τέκνου

Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν από κοινού το ανήλικο τέκνο τους, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του, και εάν ακόμη αυτό έχει περιουσία, εφόσον δεν επαρκούν για τη διατροφή του τα εισοδήματα της περιουσίας του ή το προϊόν της εργασίας του, ενώ το μέτρο της διατροφής του ανήλικου τέκνου προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και η διατροφή του περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρησή του και επιπλέον τα έξοδα για την ανατροφή και την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευσή του. Οι οικονομικές δυνατότητες των γονέων του ανηλίκου τέκνου προς συνεισφορά στη διατροφή του συναρτώνται και προς τη δυνατότητά τους να αποκτήσουν εισόδημα από εργασία ανάλογη προς τα προσόντα και τις δυνατότητές τους, την οποία εργασία κατά τις αρχές της καλής πίστης οφείλουν να αναζητήσουν.

Για να καθοριστεί το ποσό της διατροφής αξιολογούνται κατ’ αρχήν τα εισοδήματα των γονέων από οποιαδήποτε πηγή και στη συνέχεια καθορίζονται οι ανάγκες του τέκνου. Καθοριστικό στοιχείο είναι οι συνθήκες της ζωής του, χωρίς όμως να ικανοποιούνται οι παράλογες αξιώσεις. Εκείνος από τους γονείς που έχει την επιμέλεια του ανηλίκου μπορεί να να συνυπολογίσει ό,τι συνδέεται με την πραγματική διάθεση χρημάτων για τις ανάγκες του ανήλικου τέκνου, καθώς και την προσφορά προσωπικών υπηρεσιών για την περιποίηση και φροντίδα του που είναι αποτιμητές σε χρήμα και άλλες παροχές σε είδος που συνδέονται με την συνοίκηση, η αποτίμηση των οποίων μπορεί να συνυπολογισθεί στην υποχρέωσή του για διατροφή του τέκνου.

Χρόνος και τρόπος καταβολής της διατροφής

Η διατροφή προκαταβάλλεται σε χρήμα κάθε μήνα, Αν συντρέχουν ιδιαίτεροι λόγοι, το δικαστήριο μπορεί να επιτρέψει στον υπόχρεο την καταβολή με άλλον τρόπο

Όλγα Ντόβα

Δικηγόρος Αθηνών, LLM

Δικαίωμα διατροφής ανήλικου τέκνου

Δικαίωμα διατροφής ανήλικου τέκνου

Η υποχρέωση διατροφής αποτελεί άρρηκτη συνέπεια της οικογενειακής συμβίωσης, για τον λόγο αυτό άλλωστε το άρθρο 1485 του Αστικού Κώδικα την καθορίζει στα πλαίσια της αμοιβαιότητας μεταξύ ανιόντων και κατιόντων. Εντούτοις, η οριοθέτηση του δικαιώματος διατροφής, από το άρθρο 1486 ΑΚ, μόνο σε όποιον «δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες ενόψει και των τυχόν αναγκών της εκπαίδευσής του», συνεπάγεται ότι ουσιαστικά η υποχρέωση διατροφής βαρύνει τους γονείς έναντι των τέκνων  τους, πολύ περισσότερο ενόσω αυτά δεν έχουν ακόμα ενηλικιωθεί.

Στα πλαίσια αυτά οι γονείς, είτε υπάρχει μεταξύ τους γάμος και συμβιώνουν, είτε έχει διακοπεί η συμβίωσή τους, οπότε βρίσκονται σε διάσταση, είτε ο μεταξύ τους γάμος έχει λυθεί οριστικά με την έκδοση διαζυγίου, έχουν κοινή υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους. Το μέτρο αυτής της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου τέκνου και περιλαμβάνει τα έξοδα που είναι αναγκαία για την εν γένει συντήρησή του.

Συνεπώς το ανήλικο τέκνο δικαιούται διατροφής από τους γονείς του με βάση τις ανάγκες του, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του (ανάλογη διατροφή), η οποία συνίσταται στην παροχή όλων των απαραιτήτων μέσων για τη συντήρησή του (τροφή, στέγαση, ενδυμασία, ψυχαγωγία και κάθε άλλο απαραίτητο στοιχείο για τη διαβίωσή του), αλλά και των δαπανών που απαιτούνται για την ανατροφή και την επαγγελματική και εν γένει εκπαίδευσή του.

Το ύψος της οφειλόμενης διατροφής δηλαδή οριοθετείται καταρχήν από τις συνθήκες ζωής του δικαιούχου, δηλαδή από το επίπεδο διαβίωσης που προσήκει στο τέκνο ανάλογα με την ηλικία, την υγεία, τις ικανότητες ή κλίσεις του, την εκπαίδευσή του και άλλα παρόμοιας φύσης κριτήρια, σε αντίθεση με τον παλαιό προσδιοριστικό όρο «της κοινωνικής του θέσεως» που στηριζόταν σε παρωχημένα κριτήρια αξιολόγησης.

Μάλιστα, κατά το άρθρο 1486 παρ. 2 ΑΚ, η ύπαρξη τυχόν απρόσοδης περιουσίας ή η πρόωρη έναρξη επαγγελματικής δραστηριότητας του τέκνου δεν του αποστερεί καταρχήν το δικαίωμα διατροφής έναντι των γονέων του, εφόσον τα εισοδήματα της περιουσίας του ή το προϊόν της εργασίας του δεν επαρκούν για τη διατροφή του, πράγμα που αποτελεί τον κανόνα, καθώς με δεδομένο τον περιορισμένο χρονικό άσκησης του επαγγέλματος και τη χαμηλή αμοιβή που μπορεί να αξιωθεί σε αυτή την ηλικία, το τέκνο δεν μπορεί εκ των πραγμάτων να καλύψει τις ανάγκες της εν γένει συντήρησής του από την εργασία του. Ειδικότερα δε σε σχέση με την περιουσία του ανηλίκου τέκνου, αυτή μπορεί να προέρχεται από κληρονομία ή δωρεά ή κέρδος λαχείου, οπότε η κατάφαση του δικαιώματος διατροφής εξαρτάται από το μέγεθος της περιουσίας αυτής σε συνδυασμό με την οικονομική κατάσταση των υπόχρεων προς διατροφή γονέων.

Αυτό ακριβώς είναι το δεύτερο κριτήριο για τον καθορισμό του ύψους της ανάλογης διατροφής που θέτει το άρθρο 1489 παρ. 2 ΑΚ. Η υποχρέωση δηλαδή καθενός από τους γονείς για συνεισφορά στη διατροφή του τέκνου είναι ανάλογη με τις δυνατότητες που αυτός έχει, όπως απορρέουν από την προσωπική εργασία του, τα εισοδήματά του και την περιουσία του.

Υπό το πρίσμα αυτό, και ενόψει και της διάταξης του άρθρου 1487 εδάφιο α’ ΑΚ, που ορίζει ότι «δεν έχει υποχρέωση διατροφής εκείνος που, ενόψει και των λοιπών υποχρεώσεών του, δεν είναι σε θέση να τη δώσει χωρίς να διακινδυνεύσει η δική του διατροφή», τίθεται το ερώτημα ποιος καθίσταται υπόχρεος για την κάλυψη της διατροφής του ανήλικου τέκνου, όταν το ίδιο δεν έχει περιουσία, το προϊόν της εργασίας του είναι ανεπαρκές και οι γονείς του αδυνατούν λόγω απορίας να του παράσχουν την οφειλόμενη διατροφή.

Στην περίπτωση αυτή το τέκνο θα αναζητήσει τα αναγκαία για την κάλυψη των άμεσων βιοτικών του αναγκών στρεφόμενο προς τους απώτερους ανιόντες του (παππούδες και γιαγιάδες του) ή και προς τα αδέλφια του (1504 ΑΚ), εντούτοις αν ούτε τότε καταστεί δυνατό να εξεύρει  τα απαραίτητα μέσα για τη διατροφή του, ο νόμος, διευρύνοντας το πεδίο προστασίας των συμφερόντων του ανηλίκου, καθιερώνει, με την παράγραφο β’ του άρθρου 1487 ΑΚ, εξαίρεση από τον κανόνα της προηγούμενης παραγράφου, υποχρεώνοντας τον άπορο γονέα να μοιραστεί με το τέκνο του ό, τι διαθέτει. Μάλιστα η νομολογία, κινούμενη προς την ίδια κατεύθυνση, είναι εξαιρετικά αυστηρή έναντι τυχόν ισχυρισμών αδυναμίας του υπόχρεου, συνήθως άρρενος, γονέα να παράσχει στο ανήλικο τέκνο του την οφειλόμενη διατροφή,  υποχρεώνοντάς τον να πράξει κάθε τι δυνατόν, προκειμένου να αυξήσει τους πόρους του μέσα από την εργασία του.

Η υποχρέωση προς διατροφή του ανηλίκου τέκνου είναι κοινή και για τους δύο γονείς, καθοριζόμενη βέβαια πάντα από τις πραγματικές οικονομικές τους δυνατότητες. Σε περίπτωση προσωρινής ή οριστικής διάρρηξης της έγγαμης συμβίωσης, ο γονέας που έχει την επιμέλεια του τέκνου μπορεί να συνυπολογίσει κάθε τι που συνδέεται με την, εξαιτίας αυτής, πραγματική διάθεση χρημάτων για τις ανάγκες του τέκνου, καθώς και άλλες παροχές σε είδος, οι οποίες απορρέουν από τη συνοίκηση, η οποία κατά κανόνα συνοδεύει την επιμέλεια.

Η αγωγή διατροφής μπορεί να ασκηθεί από το τέκνο κατά αμφότερων ή κατά ενός μόνο εκ των γονέων του, και επιπλέον από τον γονέα που έχει αναλάβει την επιμέλειά του (κατά κανόνα τη μητέρα του). Για το ορισμένο της αγωγής δεν είναι αναγκαίο να καθορίζεται χρηματικά κάθε επιμέρους ανάγκη του τέκνου, καθώς αρκεί να αναφέρεται το συνολικό ποσό της αιτούμενης διατροφής.

Σε περίπτωση που το τέκνο στραφεί δικαστικώς μόνο κατά του ενός γονέα, ο εναγόμενος δικαιούται, ενόψει των διατάξεων των άρθρων 1389, 1390 και 1489 παρ. 2, να επικαλεσθεί κατ’ ένσταση την ύπαρξη και του έτερου γονέα και την οικονομική δυνατότητα του τελευταίου να καλύψει μέρος από την ανάλογη διατροφή του τέκνου. Συνεπώς, σε περίπτωση ευδοκίμησης της ένστασης αυτής, η υποχρέωση του εναγομένου γονέα για τη διατροφή του τέκνου περιορίζεται κατά το ποσό που αντιστοιχεί στην οικονομική δυνατότητα και στη βάσει αυτής υποχρέωση συνεισφοράς του έτερου γονέα.

Τι ισχύει για τις διατροφές στη φορολογική δήλωση

Hμερομηνία :  17/4/11   

Copyright:  http://www.kathimerini.gr

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ που καταβάλλει ο ένας σύζυγος στον άλλον πώς αντιμετωπίζεται στη φορολογική δήλωση;

Α. Η διατροφή ως δαπάνη

- Το ποσό της διατροφής που καταβάλλεται από τον ένα σύζυγο στον άλλο για να γίνει δεκτό από την εφορία πρέπει να έχει επιδικαστεί από δικαστήριο ή να έχει συμφωνηθεί με συμβολαιογραφική πράξη.

- Το ποσό της διατροφής ως δαπάνη γράφεται στους κωδικούς 089-090 του Πίνακα 7.13 στην τέταρτη σελίδα της δήλωσης. Στους κωδικούς αυτούς γράφουμε όλο το ποσό της καταβαλλόμενης Διατροφής.

- Το ποσό της μείωσης του φόρου δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο από τις 3.000 ευρώ (δηλαδή επί διατροφής το ανώτερο ποσό είναι 15.000 ευρώ Χ 20%= 3.000 ευρώ).

- Για να έχει όφελος ο σύζυγος που καταβάλλει τη διατροφή θα πρέπει η εκκαθαριστική του δήλωση να του βγάζει να πληρώσει φόρο εισοδήματος από τον οποίο θα αφαιρέσει τον μέχρι 3.000 ευρώ φόρο που προκύπτει από τη διατροφή.

- Δυστυχώς όμως, εάν στο εκκαθαριστικό του δεν προκύπτει φόρος για πληρωμή, το 20% της διατροφής χάνεται, αφού δεν μπορεί να μεταφερθεί στον άλλο (δεύτερο) σύζυγο

Β. Η διατροφή ως έσοδο

Το ποσό της διατροφής που εισπράττεται από τον ένα σύζυγο θεωρείται, σύμφωνα με τον Νόμο, εισόδημα και φορολογείται μαζί με τα άλλα εισοδήματά του. Γι’ αυτό πρέπει να γραφεί στους κωδικούς 505 ή 506 του Πίνακα 4. Δ. 3. της Φορολογικής Δήλωσης.

Γ. Η διατροφή που καταβάλλεται στο τέκνο

Το ποσό της διατροφής που καταβάλλει ο ένας σύζυγος στον άλλο σύζυγο για τα τέκνα δεν γράφεται πουθενά. Ετσι ο καταβάλλων τη διατροφή σύζυγος δεν μειώνει τον φόρο του και το τέκνο δεν θεωρείται ότι έχει κάποιο εισόδημα εξαιτίας της διατροφής που εισπράττει.

ΠΗΓΗ: